อินูลินกับท้องผูกและพรีไบโอติก: หลักฐานของชิโครีและความทนของลำไส้

คืออะไร และรูปสารสำคัญอย่างไร

อินูลินเป็นฟรุกแทนที่มีหลายช่วงความยาวสาย ส่วน native chicory inulin ที่ใช้ในบางงานมีองค์ประกอบกำหนดไว้ จึงไม่ควรเรียกอินูลิน โอลิโกฟรุกโตส และ FOS ว่าใช้แทนกันได้ทุกขนาด

ใยอาหารแต่ละชนิดไม่จำเป็นต้องให้ผลเหมือนกัน: การอุ้มน้ำ ความหนืด และความสามารถถูกจุลินทรีย์หมักเป็นคุณสมบัติคนละด้าน จึงควรดูว่างานวัดมวลอุจจาระ ความถี่ อาการทางท้อง หรือองค์ประกอบจุลินทรีย์ ไม่รวมผลเหล่านี้เป็นคำว่าขับถ่ายดีโดยไม่ระบุรายละเอียด ผลของวัตถุดิบหนึ่งจึงไม่ใช้แทนอีกชนิดเพียงเพราะอยู่ในกลุ่มไฟเบอร์

อ้างอิง Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.

ประโยชน์ที่มีหลักฐานและน้ำหนักของข้อสรุป

RCT ในผู้มีท้องผูก 44 คนใช้ chicory inulin 12 กรัม/วันเป็นเวลา 4 สัปดาห์ พบความถี่ขับถ่ายเพิ่มเมื่อเทียบยาหลอก การประเมิน EFSA และเงื่อนไขสหภาพยุโรปจำกัดที่ native chicory inulin ซึ่งระบุองค์ประกอบ ไม่ใช่หลักฐานรับรองผลเดียวกันของอินูลินทุกสูตรหรือปริมาณเล็กน้อย

• อินูลินจากชิโครีบางสูตรช่วยเพิ่มความถี่การขับถ่าย แต่ไม่ควรเหมารวมว่าทุกสูตรหรือทุกปริมาณให้ผลเหมือนกัน

อ้างอิง Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.

งานในคนศึกษาใคร ใช้เท่าไร และวัดอะไร

การทดลองแบบสลับในผู้มีท้องผูก 44 คนใช้ชิโครีอินูลินครั้งละ 4 กรัมวันละสามครั้งนาน 4 สัปดาห์ พบค่ามัธยฐานการถ่ายประมาณ 4 ครั้ง/สัปดาห์เทียบ 3 ครั้งกับยาหลอก อีกงานทดสอบความทนในคนสุขภาพดี 26 คนพบอาการจาก oligofructose 10 กรัมมากกว่าบางสูตร แสดงว่าความยาวสายมีผลต่อการใช้จริง

งานชิโครีอินูลินรายงานความถี่เป็นค่ามัธยฐาน ความต่างประมาณหนึ่งครั้งต่อสัปดาห์จึงเป็นภาพกลุ่ม ไม่ใช่ผลที่ทุกคนได้เท่ากัน การที่อุจจาระนุ่มขึ้นอาจมีประโยชน์ แต่ถ้าต้องแลกกับปวดและแก๊สมากก็เป็นผลอีกด้านที่ต้องประเมิน การใช้คำว่าพรีไบโอติกจึงไม่ควรทำให้ละเรื่องความทน โดยเฉพาะเมื่ออาหารประจำวันมีฟรุกแทนหลายแหล่งอยู่แล้วหรือมีอาการไวต่อคาร์โบไฮเดรตหมักง่าย

อ้างอิง Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.Gastrointestinal tolerance of chicory inulin products.

สิ่งที่งานวิจัยยังไม่พิสูจน์

ประโยชน์การขับถ่ายของชิโครีอินูลินที่กำหนดสูตรไม่ใช่หลักฐานให้ทุกสูตรรักษาท้องผูก และการหมักหรือการเปลี่ยนแบคทีเรียไม่ยืนยันการลดไขมัน รักษาเบาหวาน หรือซ่อมเยื่อบุลำไส้

อ้างอิง Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.

ขนาดในงานวิจัยต่างจากปริมาณที่ควรได้รับอย่างไร

Thai DRI 2563 ไม่ได้กำหนดปริมาณที่ควรได้รับต่อวันสำหรับสารนี้โดยเฉพาะ

12 กรัม/วันในงานขับถ่ายเป็นปริมาณสูตรเฉพาะ แยกจาก AI ของใยอาหารรวม การที่บางคนทนขนาดหนึ่งได้ไม่ใช่เพดานปลอดภัยสากลหรือเหตุให้คนไวต่อฟรุกแทนต้องฝืนตามขนาดงาน

อ้างอิง กรมอนามัย: Thai DRI 2563Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.

ข้อควรระวังและการใช้ร่วมยา

อาจเกิดแก๊ส ท้องอืดหรือถ่ายเหลวจากการหมัก ผู้มีอาการไวต่อฟรุกแทนหรือ IBS ควรปรับตามความทน และหากท้องผูกต่อเนื่องควรหาสาเหตุ

ความทนต่อใยอาหารควรประเมินจากอาการเมื่อเปลี่ยนปริมาณและอาหารร่วม ไม่ใช้การถ่ายเหลวหรือท้องอืดเป็นเป้าหมาย การเลือกชนิดให้ตรงปัญหามีความสำคัญพอ ๆ กับจำนวนกรัม และถ้ามีปัญหาทางเดินอาหารต่อเนื่อง การเพิ่มผลิตภัณฑ์ซ้อนกันอาจทำให้แยกสาเหตุของอาการยากขึ้น

อ้างอิง Gastrointestinal tolerance of chicory inulin products.

อ่านฉลากให้ตรงกับรูปสารและงานวิจัย

ข้อมูลที่ควรมีในฉลากของอินูลิน คือรูปวัตถุดิบ ปริมาณต่อหน่วย และวิธีใช้ทั้งวัน เพื่อเทียบกับสารและเงื่อนไขในงานที่อ้าง รายการต่อไปนี้ช่วยระบุข้อมูลที่ยังขาดก่อนนำตัวเลขไปเปรียบเทียบ ไม่ใช้ชื่อสารหรือทะเบียนผลิตภัณฑ์เป็นคำรับรองผลทางสุขภาพ

หากผลิตภัณฑ์มีใยอาหารหลายชนิดและมีกรอบโภชนาการ ต้องแยกยอดใยอาหารรวมจากรายชื่อวัตถุดิบเพื่อไม่ให้นับซ้ำ ส่วนปริมาณที่ใช้จริงต้องคูณจำนวนหน่วยบริโภค การบอกว่าเป็นไฟเบอร์หลายชนิดไม่ได้บอกกรัมของแต่ละตัว จึงยังไม่รู้ว่าสารที่อ้างมีขนาดใกล้งานหรือไม่

• ดูแหล่งชิโครีและรูป native inulin หากอ้างงานนั้น
• ตรวจกรัมอินูลินจริง
• อ่านส่วนผสม FOS หรือโอลิโกฟรุกโตสร่วม
• ดูความทนร่วมกับอาหารหมักง่ายที่กินเป็นประจำ

อ้างอิง Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.

ใช้หลักฐานประกอบการตัดสินใจ

จุดตัดสินใจคือเพิ่มความถี่และทำให้ถ่ายสบายขึ้นโดยไม่ทำให้ปวดหรือท้องอืดมากกว่าเดิม การเปลี่ยนชนิดใยอาหารอาจสำคัญกว่าการเพิ่มปริมาณ และท้องผูกที่ต่อเนื่องหรือเปลี่ยนแปลงชัดควรประเมินสาเหตุ

อ้างอิง Effect of consumption of chicory inulin on bowel function in healthy subjects with constipation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.Gastrointestinal tolerance of chicory inulin products.